أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
244
قانون ( فارسى )
رخ دهد ، پيشبينى كن كه خراج بحرانى در مفاصلش سر برآورند . 4 - اندامى كه بيش از ساير اندامان تن بيمار در حالت بيمارى عرق مىكند ، توقع داشته باش كه خراج از آن اندام سر برون آورد ؛ در هر حال اكثرا اين احتمال هست . 5 - فصل زمستان و سن بعد از چهل سالگى - چنان كه سابقا ذكر كرديم - آمادگى دارند كه بحران بيماريشان به خراج بينجامد . حتى اين دو حالت يكى از سببهاى بحران است . بيماريى كه در فصل زمستان روى آورده است يا بيمارى كه عمرش بالاى چهل سال است در اين دو حالت به بحرانى برمىخورند كه در نتيجه خراج از رويهء بدن بروز مىكند . مادهاى كه خراج به بار مىآورد دير به پختگى مىرسد ، ليكن اينقدر هست كه احتمال بروز چندين بار برگشتن خراج در زمستان و در سن پيرى كمتر از آن است كه شدت سرما مادهء خراج را حبس كرده و در راه خروج گير كند و به خراج تبديل شود . هرچند برخى از اطباء عقيدهء مخالف دارند و ما سابقا ذكر كرديم كه آنان چه مىگويند و من عقيدهام چيست . اگر در حالتى كه تب بيمار در افزايش است بيمار زياد بشاشد ، نشان از آن دارد كه در پايينهاى بدن درد و آزارى رخ مىدهد . 6 - يكى از نشانيهايى كه در وانمود كردن بحران خراجى ( بحرانى كه به خراج در ظاهر بدن مىانجامد ) گواهى است معتبر آنكه حالت بحران از اوقات نام برده به تأخير افتد و بيمارى تا بعد از روز بيستم به درازا كشد ؛ كه در چنين حالت ديرپا از بيمارى ، هرگاه ناگهان در جايى از بدن دردى احساس شد و عضوى به درد آمد ، خراج از آنجا سر بر مىآورد . 7 - در حالت تب خستهكننده و تب ناشى از خسته شدن بدن ، اگر بول بيمار غليظ نشود و خون دماغ و اسهال نباشد ، توقع داشته باش كه بحران به خراج بينجامد ؛ بويژه اگر بحران در روزهاى بسيار گرم تابستان باشد بيشتر انتظار بروز خراج را داشته باش . 8 - اگر بحران بيمارى از آن حالت بحرانى است كه بسيار تأخير كرده است و وقتى كه سر رسيد بحران كامل نبوده بلكه بحران ناقص باشد و نشانيهاى ديگر از بازگشتن بحران نبود ، توقع خراج از بحران را داشته باش . 9 - تبهاى خستهكننده و ناشى از خستگى بيمار اگر در روز چهارم بحران با ادرار پرمايه شروع نشد ، توقع داشته باش كه بحران با خون دماغ خاتمه يابد . و اگر بحران طول كشيد و به تأخير افتاد ممكن است خراج از مفاصلى كه بسيار خسته شدهاند سر بر آورد ؛ يا اينكه اگر تب خستگى از اثر ورزش است ، امكان دارد كه خراج در مفاصل نباشد و بالاى آروارهها پيدا شود يا بدون اثربخشى خستگى ، خراج در آروارهها نمودار گردد . ليكن خراجى كه از آروارهها سر برآورد اكثرا در جايى از آرواره پيدا مىشود كه كش مىرود ، نه در مفاصل ميان آروارهها ؛ زيرا خود مفاصل تا اين اندازه به شدت خسته نمىشوند كه با وجود حرارت بالا رفته و زياد بدن و با وجود گوشت سست كه در آروارهها هست مادهء بهوجود آورندهء خراج به سوى مفاصل جذب شود ، يعنى گوشت سست ، زودتر از مفاصل ماده را مىپذيرد . امّا اگر خستگى سبب تب از اثر حركت دادن خارج از حالت طبيعى مفاصل باشد ، اكثرا خراج بحرانى در مفاصل پديد مىآيد .